
محمد زكرياي رازي (925- 841 ميلادی/304-244 خورشيدی) پزشک، فیلسوف، شیمی دان و فیزیکدان ایرانی در كتاب شكوك بر جالينوس پس از معرفي نظريهي اتمي دموكريتوس و نقد نظر مخالفان او،
نظريهي اتمي خود را معرفي كرده است.
او معتقد بود كه هيولاي مطلق پيش از خلقت عالم (يعني مادهي پيش از پديد آمدن هستي) عبارت بود از ذرات تجزيهناپذير (اتمها) .
اتمها به نسبتهاي مختلفي با خلاء آميختهاند و عناصر را پديد آوردهاند. ويژگيهاي عناصر گوناگون از نسبتهاي متفاوت ماده و خلاء بر ميخيزد؛ چنانكه عناصر سنگين، مثل خاك و آب، ميل حركت به مركز زمين دارند، در حالي كه عناصر سبك، مثل هوا و آتش، كه نسبت خلاء در آنها بيشتر است، به سوي بالا حركت ميكنند .
به نوشتهي كارشناسان بنياد فيزيك آمريكا، مانند اين نظريه را 800 سال بعد جان دالتون پيشنهاد كرد .
پایگاه معتبر Physics.org می نویسد : « تئوری اتمی او فوق العاده نزدیک به تئوری مدل اتمی جان دالتون در هزار سال بعد بود . اگرچه کاملا اتخاذ و پذیرفته نشد .»
Atomic theory into something that was remarkably close to John Dalton's scheme a thousand years later. However, it was not widely adopted
البته، بيان رازي با بيان رابرت بويل نيز شباهت دارد. رابرت بويل با چند آزمايش نشان داد كه هوا را ميتوان فشرده كرد تا فضاي كمتري بگيرد. بنابراين، نتيجه گرفت كه هوا بايد از ذرههاي بسيار كوچكي درست شده باشد كه بين آنها فضاي خالي وجود دارد. اين ذرهها به هنگام فشرده كردن هوا به هم نزديك ميشوند. او نشان داد كه گازهاي ديگر نيز چنين ويژگي را دارند .
اما اگر نظر نيوتن را دربارهي اتمها در نظر بگيريم، جايگاه رازي بيشتر روشن ميشود.
نيوتن در كتاب نورشناسي خود ميگويد:
« خداوند به هنگام آفرينش جهان، ذرههاي سخت و نفوذناپذيري را در اندازهها و شكلهاي متفاوت آفرييد و مواد گوناگون از نسبتهاي متفاوتي از آن ذرهها و فضا ساخته شدند. آن ذرهها به اندازهاي سخت هستند كه هرگز شكسته نميشوند و چه قدرتي ميتواند چيزي را كه خداوند در آفرينش آغازين پديد آورده است، بشكند » .
منابع:
1. اذكايي، پرويز. حكيم رازي(حكمت طبيعي و نظام فلسفي). طرح نو، چاپ دوم، 1384
2. آسيموف، آيزاك. اتم. ترجمهي هوشنگ شريفزاده. فاطمي، چاپ دهم، 1381
3. بريتانيكا، مقالهي اتم، سيدي 2006
4. پایگاه معتبر Physics.org
----- کلیه حقوق این مطلب متعلق به وبلاگ خلیج فارس می باشد -----
---- وبلاگ خلیج همیشه فارس ----
Golfe Persique .::. خلیج فارس .::. Persian Gulf